Islandia leży na północnym Atlantyku, między Europą a Grenlandią. Jej położenie tłumaczy zarówno surowy klimat, jak i niezwykłe połączenie wulkanów, lodowców, gejzerów oraz czarnych plaż. Sprawdzam, gdzie dokładnie znajduje się wyspa, do jakiego kontynentu należy i co ta lokalizacja oznacza dla osób planujących podróż z Polski.
Islandia to europejska wyspa na styku Atlantyku i Arktyki
- Położenie: północny Ocean Atlantycki, między Europą a Grenlandią.
- Odległość: około 300 km od Grenlandii i około 430 km od Wysp Owczych.
- Przynależność: Islandia jest państwem europejskim, choć leży na dwóch płytach tektonicznych.
- Powierzchnia: około 103 000 km², czyli mniej więcej jedna trzecia powierzchni Polski.
- Dojazd: większość turystów przylatuje na międzynarodowe lotnisko Keflavík.
Islandia leży na północnym Atlantyku
Najkrótsza odpowiedź brzmi: Islandia znajduje się na północnym Atlantyku, na północny zachód od Wielkiej Brytanii i na południowy wschód od Grenlandii. Jej współrzędne mieszczą się mniej więcej między 63° a 66°30′ szerokości geograficznej północnej oraz 13°30′ a 24°30′ długości geograficznej zachodniej.
To duża wyspa, ale nie tworzy lądowej granicy z żadnym państwem. Od Grenlandii oddziela ją Cieśnina Duńska, a od Europy rozległe wody Atlantyku i mórz północnych. Właśnie dlatego na mapie może sprawiać wrażenie bardzo odległej, choć politycznie i kulturowo jest mocno związana z Europą.
Stolicą kraju jest Reykjavík, położony w południowo-zachodniej części wyspy. To ważna wskazówka dla podróżnych, ponieważ właśnie w tym regionie znajduje się największa koncentracja mieszkańców, usług, hoteli i połączeń komunikacyjnych.
Co znajduje się wokół islandzkiej wyspy
Islandię otaczają akweny należące do północnej części Atlantyku. Najbliższe lądy pomagają dobrze wyobrazić sobie jej położenie, zwłaszcza gdy planuje się trasę samochodową albo zastanawia nad wyborem lotniska.
| Kierunek | Co znajduje się za morzem | Znaczenie dla podróżnych |
|---|---|---|
| Północny zachód | Grenlandia | Surowy, arktyczny sąsiad oddzielony Cieśniną Duńską |
| Południowy wschód | Wyspy Owcze i Europa Północna | Najbliższy kierunek w stronę europejskiego lądu |
| Wschód | Morze Norweskie i Norwegia | Połączenie Islandii ze światem północnej Europy |
| Południe i zachód | Atlantyk Północny | Źródło silnych wiatrów, zmiennej pogody i dużych fal |
Najbliżej Islandii znajduje się Grenlandia, ale w codziennym planowaniu podróży większe znaczenie mają kierunki europejskie. Samoloty z Polski lecą na wyspę przez północny Atlantyk, a głównym portem lotniczym jest Keflavík International Airport, położone około 50 km od Reykjavíku.
Trzeba też pamiętać, że Islandia nie jest jedną idealnie zwartą wyspą. Należą do niej między innymi archipelag Vestmannaeyjar, wyspa Grímsey oraz liczne mniejsze wysepki. Przez Grímsey przebiega koło podbiegunowe, choć główna część Islandii leży nieco na południe od niego.
Czy Islandia należy do Europy
Tak. Islandia jest państwem europejskim, mimo że leży na oceanie, z dala od kontynentalnego lądu. O jej europejskiej przynależności decydują przede wszystkim historia, kultura, związki polityczne i gospodarcze oraz położenie w północnoeuropejskim regionie.
Czasem pojawia się też pytanie, czy Islandię można zaliczyć do Skandynawii. W ścisłym znaczeniu geograficznym Skandynawia obejmuje głównie Norwegię, Szwecję i Danię. Islandia należy natomiast do krajów nordyckich, czyli szerszej wspólnoty obejmującej także Finlandię, Islandię, Wyspy Owcze i Grenlandię.
Na mapie geologicznej sytuacja wygląda jeszcze ciekawiej. Wyspa leży na styku płyty północnoamerykańskiej i euroazjatyckiej, które powoli odsuwają się od siebie. Przez Islandię przebiega Grzbiet Śródatlantycki, czyli podwodny łańcuch górski powstający w miejscu rozchodzenia się płyt.
To właśnie ten proces pomaga wyjaśnić obecność wulkanów, gorących źródeł i pól lawowych. W Parku Narodowym Þingvellir można zobaczyć fragment strefy ryftowej, choć popularne zdjęcia często upraszczają sprawę i sugerują, że stoją tam dwie ogromne, pionowe ściany kontynentów. W rzeczywistości jest to znacznie bardziej złożona struktura geologiczna.
Położenie wpływa na klimat i krajobraz
Islandia leży daleko na północy, ale jej klimat nie jest tak lodowaty, jak podpowiada sama nazwa. Łagodzą go wpływy oceanu oraz ciepłe prądy północnoatlantyckie. Z drugiej strony wyspa pozostaje wystawiona na działanie niżów, silnych wiatrów i gwałtownych zmian pogody.
Na niewielkim obszarze spotykają się lodowce, wulkany, wodospady, fiordy i czarne plaże. To nie przypadek ani wyłącznie atrakcja turystyczna. Krajobraz jest bezpośrednim skutkiem młodej budowy geologicznej wyspy, aktywności wulkanicznej oraz erozji powodowanej przez lód i ocean.
Wnętrze kraju zajmuje rozległa wyżyna, w dużej mierze niezamieszkana. Osady i drogi skupiają się przede wszystkim w pasie nadmorskim, dlatego mapa może być myląca. Odległość między dwoma punktami nie zawsze mówi wiele o czasie przejazdu, ponieważ drogi bywają kręte, a część tras sezonowych zamyka się zimą.
W praktyce najlepiej sprawdza się myślenie o Islandii jako o kilku różnych strefach. Południowe wybrzeże oferuje łatwy dostęp do wodospadów i lodowców, zachód jest wygodny na krótszy pobyt, a fiordy Zachodnie i północ wymagają większej ilości czasu oraz elastyczności.
Co położenie Islandii oznacza dla podróży z Polski
Z Polski na Islandię najczęściej podróżuje się samolotem. Lot trwa zwykle około 4-5 godzin, zależnie od miasta wylotu, trasy i rodzaju połączenia. Po przylocie na Keflavík trzeba doliczyć przejazd do Reykjavíku lub bezpośrednio w stronę wybranej części wyspy.
Islandia znajduje się w strefie czasu UTC, więc względem Polski różnica wynosi zwykle 1-2 godziny, zależnie od tego, czy w Polsce obowiązuje czas letni. Warto uwzględnić to przy rezerwacji transferu, odbiorze samochodu i planowaniu pierwszego dnia.
Reykjavík czy objazd całej wyspy
Przy krótkim wyjeździe rozsądniej potraktować stolicę jako bazę i wybrać kilka atrakcji w jej pobliżu. Trasa Złotego Kręgu pozwala zobaczyć między innymi Þingvellir, obszar geotermalny Geysir oraz wodospad Gullfoss bez pokonywania tysięcy kilometrów.
Na dłuższy urlop można zaplanować przejazd drogą numer 1, znaną jako Ring Road, która okrąża główną wyspę i ma ponad 1300 km. Nie oznacza to jednak, że tydzień wystarczy na spokojne zwiedzanie każdego regionu. Ja zakładam co najmniej 8-10 dni, jeśli celem jest objazd bez codziennego pośpiechu.
Przeczytaj również: Gdzie leżą Malediwy? Położenie, podróż i praktyczne wskazówki
Samochód nie zawsze rozwiązuje problem
Wynajem auta daje dużą swobodę, ale nie gwarantuje dostępu do wszystkich miejsc. Drogi oznaczone literą F prowadzą przez interior i zwykle wymagają samochodu z napędem 4x4, a część z nich jest dostępna tylko w cieplejszych miesiącach.
Najczęstszy błąd polega na układaniu planu tak, jakby Islandia miała stabilną pogodę i europejskie czasy przejazdu. Silny wiatr, oblodzenie albo zamknięta droga mogą zmienić trasę w ciągu kilku godzin, dlatego przed wyjazdem sprawdzam komunikaty drogowe i zostawiam w planie zapas.
Gdzie na mapie szukać najważniejszych regionów
Podział wyspy na regiony pomaga przełożyć geografię na konkretny plan podróży. Oficjalny serwis Visit Iceland wyróżnia między innymi Reykjavík, południe, półwysep Reykjanes, zachód, fiordy Zachodnie, północ i wschód.
- Reykjavík i południowy zachód to najlepszy punkt startowy dla osób, które mają kilka dni i chcą połączyć miasto z geotermią.
- Południowe wybrzeże przyciąga lodowcami, czarnymi plażami i wodospadami. Jest efektowne, ale popularne, więc w sezonie warto ruszać wcześnie.
- Wschód oferuje spokojniejsze drogi, fiordy i mniejsze miejscowości. Przejazdy zajmują więcej czasu, ale krajobraz wynagradza wolniejsze tempo.
- Północ jest dobrym kierunkiem dla osób zainteresowanych wielorybami, geotermią i mniej zatłoczonymi trasami.
- Fiordy Zachodnie należą do najbardziej odizolowanych części kraju. To świetny wybór na dłuższą podróż, nie na szybki weekend.
Takie rozmieszczenie atrakcji ma praktyczne znaczenie. Nie próbowałbym zobaczyć wodospadów południa, północnych kąpielisk geotermalnych i fiordów Zachodnich podczas jednego krótkiego wyjazdu. Lepiej wybrać jeden kierunek i zobaczyć go dokładnie, niż spędzić urlop głównie za kierownicą.
Mapa pomaga, ale pogoda decyduje o szczegółach
Islandia leży w miejscu, które wygląda na odległe, lecz jest stosunkowo łatwo dostępne z Polski. Najważniejsze jest poprawne rozróżnienie trzech kwestii: geograficznie to wyspa północnego Atlantyku, politycznie część Europy, a geologicznie obszar styku dwóch płyt tektonicznych.
Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić położenie atrakcji względem noclegów, realne czasy przejazdu oraz sezonową dostępność dróg. Ta prosta rzecz często robi większą różnicę niż dopisywanie kolejnego punktu do planu, bo na Islandii odległość mierzy się nie tylko kilometrami, lecz także wiatrem, nawierzchnią i warunkami na trasie.
